William Jones

Iaith: Cymraeg a Saesneg
Rheng a Rhif: Preifat 69263
Catrawd: RWF 8fed bataliwn
Mynwent / Cofeb: Mynwent Newydd Kirkee, India (Plot F, Rhes J, Bedd 3)
Cofebau eraill: Cofgolofn Capel Garmon, Cofeb Neuadd Goffa Betws y Coed

Cartref y teulu, Minffordd Capel Garmon.

Marwolaeth

Hydref yr 2il 1918 yn 26 mlwydd oed, ar ôl dioddef am gyfnod byr o Influenza.

 http://www.cwgc.org/find-war-dead/casualty/1481445/JONES,%20WILLIAM

William Jones cyn y rhyfel.

Cyfrifiad.

Cardiau Post anfonodd o India

Bywyd / Cefndir:

Ganwyd Will yng Nghapel Garmon, yn un o 7 plentyn Hugh Parry Jones a Hannah Jones, Minffordd.
Yn nghyfrifiad 1911 gwelir ei rieni, 3 brawd (Hugh, Robert Owen a Herbert Llewelyn) A 3 chwaer (Jane Ann, Alice Mary a Gwladys Mary) yn byw ym Minffordd. Roedd Will yn gweithio fel ‘general labourer’ yma.

Symudodd y teulu i Gethin Cottage, Betws y Coed rhywbryd rhwng yr adeg yna a dechrau’r rhyfel.

Bu’n gweithio fel cipar, a mae son i’w gyflogwr apelio am ‘exemption’ iddo rhag mynd i’r rhyfel gan ei fod yn weithiwr cystal.

Ymrestrodd i 8fed fataliwn y RWF ym Mangor (yn orfodol, mae’n debyg) a bu’n gwasanaethu mewn gwersyll carcharorion Twrciaid draw yn Kirkee, India- ni fuodd yn brwydro o gwbl. Mae’n debygol ei fod yn ran o’r 5th Reserve battalion “D” Company yn y rôl yma.

Anfonodd nifer o gardiau post a llythyrau adref- mae llawer ohonynt wedi goroesi ac i’w gweld yma. Nid yw’n ymddangos yn y rhain ei fod yn dioddef amser rhy ddrwg, ac ymysg y casgliad yma mae ‘pendant’ fetal fechan wedi ei wneud gan y carcharorion gyda ‘To Gladys From Will’ arno; ymddengys bod y carcharorion yn gwerthu crefftau fel hyn i’r milwyr Prydeinig!

Ond, mae un o’r llythyrau yma’n dorcalonnus: llythyr iddo oddiwrth ei chwaer Sian (Jane) wedi ei anfon y diwrnod wedi’w farwolaeth, a’i ddychwelyd iddi ‘On his Majesty’s serice’. Ynddo mae hi’n sôn am hanesion aelodau’r teulu, trafferthion y tywydd a’r ŷd ymysg pethau eraill, ac “yn disgwyl y cyrhaeddith hwn chdi mewn iechyd rhagorol.”

O.N. Bu ei ddau frawd yn gwasanethu yn y rhyfel hefyd- Hugh yn y 98th Heavy Artillery Battalion, a Robert Owen yn y Gatrawd Cymreig. Er iddo oroesi’r rhyfel (ar ol ymrestru ymhell o dan oed yn 15 a hanner!), bu farw ‘Bob’ o TB yn 1924.

Pendant gan Garcharwr Twrciaidd

Y llythyr wnaeth byth gyrraedd