Edward Edwards

Iaith: Cymraeg a Saesneg

Rheng a Rhif: Cadben (Derbynnodd y Military Cross)

Catrawd: Lincolnshire Regiment, bataliwn 1af

Mynwent / Cofeb: Cofeb Pozieres, Ffrainc (Panel 23 a 24)

Cofebau eraill: Cofgolofn Capel Garmon, Cofeb Neuadd Goffa Betws y Coed, Rôl Anrhydedd Plwyf Llanrwst, Cofgolofn Llanrwst

Marwolaeth

Mawrth 21, 1918 yn 32 mlwydd oed yn y Somme. Yn ôl llythyr anfonwyd i’r deulu gan y Groes Goch cafodd ei saethu deirgwaith ar y diwrnod hwnnw. Roedd o wedi gael ei ‘bandagio’ i fyny ac yn cerdded i’r orsaf driniaeth pan cafodd ei daro unwaith eto gan machine gun. Fe ddisgynodd i’r llawr a derbyn dwr a’i orchuddio â chôt; nid oedd unrhyw ‘stretcher bearers’ ar gael a dywedodd y dynion oedd efo fo ei fod rhy drwm i gario felly cafodd ei adael yno. Ni ddaethpwyd o hyd i’w gorff.

http://www.cwgc.org/find-war-dead/casualty/1580403/EDWARDS,%20EDWARD

Cartref y teulu, Stabl Mail Isa.

Cofeb Pozieres

Cerdyn Post

Bywyd / Cefndir:

Cafodd ei eni yn 1885 yn unig fab i Griffith a Jane Edwards. Roedd ganddo dair chwaer- Catherine Mary, Elizabeth ac Ellen. Mae cartref y teulu Stabl Mail Isa yn adfail nawr ers y 1930au ar ochr yr A5 ar waelod llethrau mynydd Dinas, ond ar y pryd roedd yn stop gorffwyso i geffylau’r ‘Mail Coaches’.

Gwelir Edward yn gweithio fel ‘Railway Porter’ yn Betws yn nghyfrifiad 1901, ac mae sôn ei fod wedi gweithio fel cyfrifydd am gyfnod byr cyn ymrestru i’r fyddin (Manchester Regiment) yn 1903, yn 18 oed ble roedd yn Gorporal erbyn 1905.

Cafodd ei symud yn fuan wedyn (1906) i’r 13th Hussars ble aeth yn ol i fod yn Private ac yn ran o’r Cavalry. Treuliodd sawl blwyddyn yn India yn esgyn fyny’r ranks (Gwelir ef fel ‘Overseas Military’ yn nghyfrifad 1911). Roedd yn Sarjant erbyn hyny.

Fe hwyliodd i Ffrainc gyda’r 13th Hussars yn Rhagfyr 1914. Ar ddechrau 1916 comisiynwyd ef i’r Lincolnshire Regiment (Bataliwn 1af) Gwasanaethodd ar y ffrynt Orllewinol drwy gydol y rhyfel. Derbynnodd ei deulu delegram yn Ngorffennaf 1916 yn adrodd ei fod wedi’i saethu yn ei ysgwydd, yna derbyn triniaeth mewn ysbyty filwrol yn Llundain cyn dychwelyd i faes y gâd.

Mewn llythyr anfonnodd ef i’w deulu mis cyn iddo farw dywedodd ei fod wedi anafu ei asennau drwy ddisgyn oddi ar ei geffyl. Yn yr un llythyr mae’n sôn am dderbyn y Bar* (ac os bysai’n goroesi bysa’n cael ei gyflwyno iddo ar y ‘leave’ roedd yn disgwyl ei gael ym mis Mawrth neu Ebrill). Yn anffodus ni gafodd gyfle i ddod adref ar ‘leave’ na derbyn ei anrhydedd. Roedd o eisioes wedi derbyn y Military Cross (M.C) am ddewrder aruthrol ar faes y gâd.

*bar/clasp metal sy’n cael ei ychwanegu i rhuban medal ac yn cael ei roi i filwyr sy’n cwrdd a’r un ‘criteria’ anrhydedd fwy nag unwaith

Cyfrifiadau