Ronald Alexander Llewelyn Gallen

Iaith: Cymraeg a Saesneg

Rheng a Rhif: Preifat 19599

Catrawd: RWF 16fed bataliwn

Mynwent / Cofeb: Guards Cemetry, Windy Corner, Cuinchy, Pas de Calais, Ffrainc (III. P. 7)

Cofebau eraill: Cofgolofn Capel Garmon, Cofeb Coleg Llanbedr, Cofgolofn Penmachno

Marwolaeth

Ebrill 11eg 1916 yn 21 mlwydd oed (‘Killed in action’) yn y brwydro ger pentref Cuinchy, Gogledd Ddwyrain Ffrainc (ond yn Ne ardal brwydro Fflandrys)
Dyma’r ysgrif dirdynnol a thorcalonus gan ei dad ar gyfer ei fedd filwrol:
‘SWIFT AS AN ARROW
LIGHT AS A SWALLOW
SO MAY WE FIND YOU
BOY, WHEN WE FOLLOW’

http://www.cwgc.org/find-war-dead/casualty/194772/GALLEN,%20ROLAND%20ALEX%20LLEWYLEN

Cyfrifiadau

Bywyd / Cefndir:

Ganed Alex yn Nghapel Garmon, yn unig fab i Edward Alexander a Valerie Gallen.
Yr oedd yn fyfyriwr yng Ngholeg Llanbedr Pont Steffan cyn ymrestru i’r fyddin yn Llandudno yn 1914 (cyn hyfforddi yn Winchester a mynd allan i Ffrainc ar Ragfyr 2il 1915), ac yn amlwg yn fachgen galluog iawn, gyda gwreiddiau urddasol iawn ganddo.

Gallasai Alex ddilyn ei achau yn ôl drwy ei hen-daid, y Parchedig Goronwy Williams, yn uniongyrchol i deulu Lloyd Dolben, Rhiwadog. Ar ochr ei nain, yr oedd yn ddisgynnydd o Syr John Wynn o Wydir, ac yr oedd yr arlunydd enwog, R.S.Bond, a oedd yn arbenigo mewn peintio tirluniau o Gymru, yn daid iddo hefyd.

Gwr o’r Alban oedd ei dad, ac wedi ei gofnodi fel cipar ar ystadegau cyfrifiad 1901, ac yn uniaith Saesneg, fel y mwyafrif o giperiaid a weithient ar stadau y Foelas a’r Penrhyn yn yr ardal y cyfnod, tra bo Alex, saith oed, a’i fam yn ddwyieithog. Fel ei daid, arlunudd oedd ei fam hefyd, ac wedi mabwysiadu’r enw barddol, Valeri’r Berth.

Mae adroddiadau papur newydd lleol o’r cyfnod hefyd yn nodi troseddau meddw cyson ei ewythr J. Ll. Bond (artist hefyd), a stori am ei fodryb (gwraig J. Ll Bond) yn cael ei bedyddio mewn olygfa ryfedd yn Llyn Aled!

Coleg Llanbedr Pont Steffan

Dogfennau Milwrol