Conwy Wledig a’r Rhyfel Mawr:

63,777 o eiriau

180 o dudalenau

Ysgrifennwyd gan Eryl Prys Jones

Golygwyd gan Huw Prys Jones

Gosodwyd ac argraffwyd gan Myrddin ap Dafydd a Gwasg Carreg Gwalch

Lansiad: Tachwedd 16 2017

O.N. CYWIRIADAU:

Ers i’r llyfr gael ei anfon i’w argraffu, mae ambell ddarn o wybodaeth wedi dod i’r golwg sy’n golygu bod ambell ddarn o’i gynnwys yn anghywir.

Bro Garmon — Melin-y-coed
Bu farw David Jones, Tan y Fron, ar Fawrth 24ain 1917, nid Medi 24ain fel mae’n dweud yn y llyfr.

 

Llanrwst:

Roedd Hugh Donald Wynne a George Wynne yn frodyr, o Lys Tirion (cofnodais hwy ar wahan, heb ddeallt eu fod yn frodyr).

Magwyd Trefor Glynne Garner yn 2 Tyddyn Terrace, nid yn Bradley Court — mae’n debyg mai trigo neu gweithio yno ydoedd.

Mae’r dyddiad anelwig yn y llyfr ynghlŷn â dyddiad marwolaeth Thomas Davies yn anghywir; 27.1.25 ydyw, nid ‘1923’.

Ysbyty Ifan:

Camenwais Hugh Davies fel Hugh Evans

Y LLYFR

Y LLYFR : CONWY WLEDIG A’R RHYFEL MAWR

Mae llyfr y prosiect yn cynnwys gwybodaeth am bob un o’r 364 o ardal Conwy wledig fu farw yn y (neu o ganlyniad uniongyrchol i’r) Rhyfel Byd Cyntaf, gan  ymhelaethu ar rai o’r hanesion mwyaf manwl — ynghyd â sawl hanesyn neu bwnc arall yn ymwneud â’r ardal daeth i’r golwg.

Cynhyrchu’r llyfr yma’n ddwyieithog oedd y bwriad tan yn ddiweddar iawn. Gan fod nifer o’r cyfrannwyr yn uniaith Saesneg a chynifer o drigolion di-Gymraeg yr ardal wedi cyfleu diddordeb yn y prosiect roedd yn flaenoriaeth i mi gyfieithu’r testun. Ond, gan fod cyfanswm y deunydd a’r wybodaeth oedd gennyf i grynhoi yn lawer mwy na’r disgwyl (a’r cynnwys gorffenedig dros ddwbl yr amcangyfrif gwreiddiol, o ganlyniad), yn anffodus nad oedd ddigon o gyllid ar ôl i’w gyfieithu. Rwy’n ymddiheuro os camarweiniwyd unrhyw un gan nad oedd yn bosib i mi lynnu at fy addewid gwreiddiol. Y bwriad, nawr, yw cynhyrchu fersiwn Saesneg maes o law — yn ddibynnol ar argaeledd cyllid newydd.

Sut i gael gafael ar gopi:

Bydd y llyfr yn rhad ac am ddim, ac ar gael drwy amryw o fynonellau; bydd copïau ar gael yn swyddfa Menter Iaith Conwy (Sgwâr Llanrwst), llyfrgelloedd sir Conwy, yn ystod taith yr arddangosfa a thrwy gysylltu’n uniongyrchol gyda mi (eryl@miconwy.org). Byddent hefyd yn cael eu dosbarthu i bob un bu gyfrannu i’r prosiect ac i ysgolion lleol.

Y DDRAMA

“Y RHWYG”

Ysgrifennwyd a chyfarwyddwyd gan Eilir Jones, a pherfformiwyd gan gast o ddisgyblion Ysgol Dyffryn Conwy ac Ysgol y Creuddyn.

Dilynai’r ddrama hanesion 3 teulu (wedi eu seilio ar straeon gwir daeth i’r golwg yn ystod yr ymchwil). Rhwng golygfeydd y teuluoedd hyn caed golygfeydd yn dangos cyfarfodydd recriwtio, gwasanaeth capel, cyfarfodydd cyhoeddus i hel ‘cysuron’ i’r milwyr, tribiwnlys, adroddiadau a chaneuon o’r cyfnod.

Perfformiwyd “Y Rhwyg” i’r cyhoedd yn Neuadd Ysgol Dyffryn Conwy, Llanrwst, ar Ebrill 5ed 2017. Cafodd y cynhyrchiad ymateb hynod ffafriol.

Cast (yn nhrefn ymddangos):

Maredydd Walker

Brychan Jones

Elen Jones

Angharad Butler

Erin Edwards

Modlen Alun

Elliw Jones

Carwen Williams

Mariel Havard Griffiths

Mabli Roberts

Kitty McCan

Bethan Jones

Lowri Green

Hannah Williams

Iolo Wyn James

Megan Thomas

Gwion Tudur

Mali Sion

Leusa Rhys

Beca Williams

Mari Glyn Roberts:

Awel Jones

Casha Edwards

Gwilym Bowen Rhys